Savitribai Phule Bhashan Marathi: आदरणीय मुख्याध्यापक महोदय, सम्मानित शिक्षकगण आणि माझ्या प्रिय मित्रांनो,
सर्वांना माझा नमस्कार! आज मी तुमच्यासमोर भारताच्या एका महान समाजसुधारिकेबद्दल बोलणार आहे. त्या म्हणजे सावित्रीबाई फुले. सावित्रीबाई फुले या भारतातील पहिल्या महिला शिक्षिका होत्या. त्यांनी मुलींच्या शिक्षणासाठी आयुष्य वेचलं. जेव्हा मी त्यांच्या जीवनाची कहाणी ऐकतो, तेव्हा मनात खूप गर्व आणि प्रेरणा येते.
त्यांच्या काळात मुलींना शाळेत जाणं म्हणजे स्वप्नासारखं होतं. लोक म्हणायचे की मुलींनी फक्त घरात राहावं, लग्न करावं. पण सावित्रीबाईंनी हे सगळं बदललं. त्यांच्यासारखी धाडसी महिला पाहून वाटतं, खरंच आपण खूप नशीबवान आहोत की आज शाळेत येऊ शकतो.
सावित्रीबाई फुले यांचा जन्म ३ जानेवारी १८३१ रोजी महाराष्ट्रातील साताऱ्याजवळ नायगाव या गावी झाला. त्यांच्या वडिलांचं नाव खंडोजी आणि आईचं लक्ष्मीबाई होतं. लहानपणी त्यांना शिकण्याची खूप इच्छा होती, पण त्याकाळी मुलींना शिक्षण मिळायचं नाही. फक्त ९ वर्षांच्या वयात त्यांचं लग्न ज्योतिराव फुले यांच्याबरोबर झालं.
ज्योतिराव हे स्वतः मोठे समाजसुधारक होते. त्यांनी सावित्रीबाईंना घरीच वाचायला, लिहायला शिकवलं. सावित्रीबाईंनी खूप मेहनत केली आणि लवकरच शिकल्या. मग त्यांनी विचार केला की, दुसऱ्या मुलींनाही शिकवावं. १८४८ मध्ये पुण्यात भिडेवाड्यात त्यांनी भारतातील पहिली मुलींची शाळा उघडली.
हे पण वाचा: २६ जानेवारी प्रजासत्ताक दिन भाषण मराठी
सुरुवातीला शाळेत फक्त ९ मुली होत्या, पण हळूहळू संख्या वाढली. सावित्रीबाई रोज शाळेत जात होत्या. रस्त्यात लोक त्यांना शिव्या देत, दगड मारत, चिखल फेकत. कारण त्यांना मुली शिकाव्यात असं वाटत नव्हतं. तरी सावित्रीबाई घाबरल्या नाहीत. त्या एक अतिरिक्त साडी घेऊन जात होत्या, जेणेकरून शाळेत पोहोचून स्वच्छ कपडे घालता येतील. हे ऐकून मला खूप दुःख होतं आणि रागही येतो. मी विचार करतो, किती कष्ट सहन केले त्यांनी! पण त्यांचं धैर्य पाहून प्रेरणा येते.
सावित्रीबाई आणि ज्योतिरावांची जोडी खूप प्रेरणादायी होती. ते दोघे मिळून समाजातील वाईट प्रथा बदलत होते. त्यांनी दलित आणि गरीब मुलींनाही शाळेत प्रवेश दिला. सावित्रीबाईंनी विधवांच्या केशवापनाला विरोध केला, अनाथ मुलांसाठी ‘बालहत्या प्रतिबंधक गृह’ उघडलं.
प्लेगच्या साथीत त्या रुग्णांची सेवा करत होत्या आणि त्याच साथीत १८९७ मध्ये त्यांचं निधन झालं. मला आठवतं, माझी आजी सांगायची की सावित्रीबाईंमुळेच आज आपल्या घरातील मुली शाळेत जातात, डॉक्टर, शिक्षक बनतात. मी लहान असताना शाळेत पहिल्यांदा गेलो तेव्हा किती आनंद झाला होता! पुस्तकं उघडली, मित्रांबरोबर खेळलो. पण सावित्रीबाईंना हे अधिकार मिळवण्यासाठी किती संघर्ष करावा लागला.
मित्रांनो, सावित्रीबाई फुले आपल्याला शिकवतात की शिक्षण हा सर्वांचा अधिकार आहे. मुली आणि मुले समान आहेत. मेहनत आणि धैर्याने कोणतीही अडचण पार करता येते. आज आपण शाळेत येतो, स्वतंत्रपणे विचार करतो, हे त्यांच्यामुळेच शक्य झालं. मुलींनो, तुम्ही सावित्रीबाईंसारख्या मजबूत बना. मुले, तुम्हीही मुलींचा आदर करा आणि मदत करा. चला, आपण सर्व मिळून चांगलं शिकू आणि समाजासाठी काहीतरी करू.
शेवटी, मी सावित्रीबाई फुले आणि महात्मा जोतिराव फुले यांना वंदन करतो. त्यांच्या कार्यामुळे आजचे भारत आहे. भारत माता की जय!
धन्यवाद! जय हिंद! जय महाराष्ट्र!